Zmiany w kodeksie wykroczeń niekorzystne dla branży handlowej

Uwagi PKPP Lewiatan do projektu ustawy o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego, ustawy - Kodeks karny i niektórych innych ustaw z projektami aktów wykonawczych - druk nr 870:

  

I.             Uwagi wstępne:

W imieniu firm branży handlowej, zrzeszonych w PKPP Lewiatan chcieliśmy zwrócić uwagę na niepokojącą propozycję nowelizacji art. 119 k.w., która w odniesieniu do czynu zaboru w celu przywłaszczenia cudzej rzeczy ruchomej (dalej: kradzież), ma na celu zmianę kwoty progowej ustalającej granicę między kwalifikacją tych czynów jako przestępstwa a wykroczenia. Obecnie zgodnie z k.w. granicę tę wyznacza kwota 250 zł. Tymczasem w projekcie proponuje się podwyższenie tego progu do kwoty 1000 zł. W uzasadnieniu do projektu wskazuje się na dwie przyczyny takiej zmiany. Po pierwsze ma ona charakter „waloryzacji" dotychczasowej kwoty z uwagi na to, że ta od czasu jej ustalenia w 1998 r. nie była zmieniana, a zatem jej „realna wysokość" nie zostaje zmieniona. Po drugie natomiast prowadzenie procesu karnego w sprawie o przestępstwo, generuje znaczne koszty Skarbu Państwa. Z punktu widzenia firm zreszonych w PKPP Lewiatan proponowaną zmianę, jak również samo jej uzasadnienie należy ocenić negatywnie z następująch powodów.

  

II.           Uwagi szczegółowe:

·         Po pierwsze, proponowana zmiana, choć nie prowadzi wprost do depenalizacji czynów kradzieży mienia o mniejszej wartości, to jednak może spowodować poczucie bezkarności przestepców, a w szczególności zawodowych grup złodziei. I choć za czyny te w dalszym ciągu grozić będzie kara w postaci grzywny, ograniczenia wolności lub aresztu, to jednocześnie ustawodawca daje pewien jasny sygnał, że czyny te w świetle prawa przestają być traktowane jako najbardziej karygodne i stanowić będą jedynie wykroczenie, które z istoty charakteryzuje się stosunkowo niewielkim stopniem szkodliwości społecznej.

·         Po drugie, informacje o osobach prawomocnie skazanych za wykroczenia zaboru lub przywłaszczenia cudzej rzeczy ruchomej co do zasady nie będą gromadzone w Krajowym Rejestrze Karnym. W przypadku wykroczeń znajdują się tam wyłącznie dane o osobach prawomocnie skazanych za wykroczenia na karę aresztu (art. 1 ust. 2 pkt. 7 ustawy o Krajowym Rejestrze Karnym).

·         Poczucie bezkarności może natomiast doprowadzić do znaczącego wzrostu kradzieży w sklepach, a co za tym idzie, do większych strat. Straty mogą również wynikać z faktu, że w związku ze zwiększeniem tzw. kwoty granicznej, przedmiotem i celem przestępców staną się nowe rodzaje produktów o wartości nawet do 1000 zł. (np. sprzęt elektroniczny, rowery i itd.). W każdym z tych wypadków bezprawny czyn kwalifokowany będzie jako wykroczenie. Straty wzrosną również w łańcuchu dostaw, narażonym na działania zarówno zorganizowanych grup przestępczych, jak i nieuczciwych pracowników, skuszonych większą możliwością „zarobku" przy mniejszej dolegliwości kar.

·       Jednocześnie nastąpi spadek obrotów, co z kolei przełoży się na to, iż mniej podatków wpływać będzie do budżetu.

·       Większe straty dla firm branży handlowej i większe koszty poniesione na zapewnienie bezpieczeństwa w sklepach mogą się z kolei przełożyć na wyższe ceny produktów.

·       Nie do końca przekonuje też argument, że: "Zaliczenie drobnych kradzieży do kategorii wykroczeń pozwala na należytą ocenę tych zachowań, a zwłaszcza nie stwarza możliwości uwolnienia sprawcy od odpowiedzialności z uwagi na stopień społecznej szkodliwości danego czynu. Należy bowiem zwrócić uwagę na to, że jeżeli kradzieże rzeczy o niewielkiej wartości penalizowane byłyby w Kodeksie karnym, wówczas często okoliczności przedmiotowo-podmiotowe czynu mogłyby przesądzać o jego znikomej szkodliwości społecznej, a przez to o nieprzestępności (art. 1 § 2 k.k.). W takiej sytuacji sprawcy drobnych kradzieży niejednokrotnie w ogóle uniknęliby sankcji karnej. Natomiast w aktualnym stanie prawnym, gdy te bezprawne zachowania kwalifikowane są jako wykroczenia, umorzenie postępowania ze względu na znikomą społeczną szkodliwość czynu nie jest dopuszczalne, a taki stopień społecznej szkodliwości rzutuje co najwyżej na rodzaj i rozmiar reakcji organu orzekającego w stosunku do obwinionego (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 10 czerwca 2003 r., II KK 87/03, LEX nr 78371)."[1]

Powyższa argumentacja niewątpliwie jest prawidłowa, niemniej jednak nie zwraca się uwagi na dwie rzeczy. Po pierwsze, przepisy ogólne k.w. przewidują możliwość wymierzenia nagany (art. 1 w zw. z art. 18 w zw. z art. 36 k.w.), a także mozliwość poprzestania na zastosowaniu środków oddziaływania wychowawczego (art. 41 k.w.). Po drugie, w przypadkach mnieszej wagi zastoswanie znajdzie art. 278 § 3 k.k., przewidujący karę grzywny, ograniczenia wolności lub pozbawienia wolności do roku.

I tak, zgodnie z art. 36 k.w.: „Naganę można orzec wtedy, gdy ze względu na charakter i okoliczności czynu lub właściwości i warunki osobiste sprawcy należy przypuszczać, że zastosowanie tej kary jest wystarczające do wdrożenia go do poszanowania prawa i zasad współżycia społecznego."

Natomiast zgodnie z art. 41 k.w.: „W stosunku do sprawcy czynu można poprzestać na zastosowaniu pouczenia, zwróceniu uwagi, ostrzeżeniu lub na zastosowaniu innych środków oddziaływania wychowawczego".

Innymi słowy, jakkolwiek w przypadku popełnienia wykroczenia rzeczywiście nie istnieje możliwość uniknięcia odpowiedzialnośći z uwagi na znikomą szkodliwość społeczną, co jest możliwe w odniesieniu do występków, to jednak środki w postaci: nagany, pouczenia, zwrócenia uwagi czy ostrzeżenia, de facto nie będą stanowić dla sprawców (drobnych) kradzieży rzeczywistej dolegliowśći.

·       Nie można wreszcie zaakceptować argumentacji, wedle której proponowana zmiana spowoduje zmniejszenie kosztów Skarbu Państwa. Po pierwsze ściganie tego typu przestępstw jest jednym z podstawowych zadań państwa, od którego nie powinno się uchylać. Po drugie zaś, nie następuje przecież depenalizacja czynów kradzieży, tylko zmiana ich kwalifikacji na wykroczenie, a co za tym idzie, organy państwa w dalszym ciągu będą musiały prowadzić postępowania wyjaśniające, dochodzenia, będzie musiał się toczyć proces zgodnie z przepsiami ustawy - kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia.  Zatem w praktyce może się okazać, że proponowana zmiana de facto nie doprowadzi do obniżenia kosztów postępowania, tymczasem może skutkować innymi negatywnymi następstwami o których mowa wyżej.

 

III.       Wnioski:

Mając powyższe na uwadze, w imieniu zrzeszonej w PKPP Lewiatan branży handlowej mamy nadzieję, że Pan Przewodniczący rozważy prezentowaną wyżej argumentację na rzecz niezmieniania art. 119 k.w. i niepodwyższania kwoty granicznej przesądzającej o kwalifikacji czynu kradzieży jako wykroczenia, do kwoty 1000 zł.

  

Postulat PKPP Lewiatan:

W art. 3 pkt. 3) projektu należy uchylić zmianę art. 119 k.w.



[1] Interpelacja nr 4878 w sprawie podniesienia wartości granicznej kwoty, od której kradzież jest kwalifikowana jako przestępstwo, a nie wykroczenie, z 250 do 1000 zł przy piśmie z dnia 24 maja 2012 r., znak: SPS-023-4878/12 i odpowiedz na interpelację Podsekretarza Stanu Michała Królikowskiego z dnia 13 czerwca 2012 r.;