Istotne informacje gospodarcze z białoruskiego rynku

Potencjalne państwa członkowskie demonstrują wysoki poziom poparcia dla wejścia do UC

O tym się mówi w badaniu „Barometr integracyjny Euroazjatyckiego Banku Rozwoju - 2013".

Zgodnie z wynikami badań 72%  respondentów w Kirgistanie popiera wejście swego kraju do UC, 75% w Tadżykistanie i 67% w Armenii. W Ukrainie - 50%, w Mołdawii - 54%. 

Badania wykazały, że w Białorusi, Kazachstanie i Rosji utrzymuje się wysoki poziom aprobaty społecznej dla Unii Celnej i Wspólnego Obszaru Gospodarczego - 65% (+5 p.p. w stosunku do 2102 r.), 73% (minus 7 p.p.) i odpowiednio 67% (minus 5 p.p.).

Przyczyną obniżenia poziomu aprobaty społecznej w Kazachstanie i Rosji jest zwiększenie ilości obojętnych uczestników badań wobec wejścia do UC i WOG.

Wśród państw, które nie są członkami UC i WOG, najwyższy poziom poparcia jest w Uzbekistanie (77%), Tadżykistanie (75%), Kirgistanie (72%) i Armenii (67%). Poziom aprobaty społecznej wśród obywateli Gruzji wzrósł do 59% (mniej niż 30% w 2012 r.).
To wskazuje na racjonalność aktywizacji współdziałania integracyjnego pomiędzy Gruzją a państwami UC.  W Ukrainie i Mołdawii aprobata społeczna dla UC wyniosła odpowiednio 50% i 54%. W porównaniu z 2012 r. wzrósł poziom negatywnego stosunku do UC: w Mołdawii z 7% do 24%, w Ukrainie z 5% do 28%.

Najniższe poparcie wejścia do UC-WOG jest w Azerbejdżanie i wyniosło zaledwie 37%, przy czym wśród ludności Azerbejdżanu panuje negatywny stosunek do dwóch form integracyjnych (53%).

„Barometr integracyjny" odnotował niepokojące tendencje w zakresie postrzegania atrakcyjności inwestycji, współpracy naukowo-technicznej i edukacji. 

W szczególności najatrakcyjniejsze źródło kapitału zagranicznego stanowią państwa „pozostałe" (poza granicami UE i Wspólnoty Niepodległych Państw). Największy wkład w taki wynik badań wniósł Tadżykistan (66%, chociaż w porównaniu z 2012 r. liczba zmniejszyła się o 9 p.p., priorytet - Chiny), Gruzja (60%, priorytet - Stany Zjednoczone), Uzbekistan (62%, priorytet - Japonia), Azerbejdżan (56%, priorytet - Turcja). Za kapitałem z państw UE wypowiedzieli się mieszkańcy Mołdawii (58% - wzrost wskaźnika za rok o 7 p.p.), Ukrainy (55% - wzrost o 15 p.p.) i Rosji (43%). 

Inwestycje z państw byłego Związku Radzieckiego są najbardziej preferowane przez respondentów z Azji Centralnej: Kirgistan (71%), Tadżykistan (63%), Uzbekistan (60%). Niezwykły jest wzrost zainteresowania inwestowaniem na obszarze WNP, w porównaniu do 2012 r. w Gruzji (13%) i Uzbekistanie (11%). Wśród krajów WNP na pierwszym miejscu jest Rosja. W Tadżykistanie odnotowano spadek grawitacji gospodarczej w stosunku do krajów WNP.

Jako kluczowi partnerzy w zakresie współpracy naukowo-technicznej w czołówce ponownie są kraje spoza WNP i UE (zwłaszcza Japonia, Stany Zjednoczone). Najwyższe oceny kraje te dostały od Tadżykistanu (70%), Uzbekistanu i Turkmenistanu (po 67%) i Azerbejdżanu (62%), Gruzji i Rosji (po 61%), dalej Kazachstanu (59%), Ukrainy (57%) i Białorusi (56%). Grono "Państwa UE" dostało poparcie od mieszkańców Mołdawii (55%), Ukrainy (53% - wzrost
o 9 p.p.), Gruzji (50%). Kategoria "Państwa byłego Związku Radzieckiego" otrzymała największą popularność tylko w Kirgistanie (63%).

Region WNP jest mało konkurencyjnym w zakresie edukacji. Najbardziej atrakcyjnymi ze względu na zdobycie edukacji są państwa Unii Europejskiej (według 58% respondentów Gruzji, 47% - Armenii, 45% - Ukrainy, 34% respondentów Rosji), i te liczby rosną.

Osobny problem jest związany z popytem na artykuły konsumpcyjne z sąsiednich krajów. Duży popyt jest na towary białoruskie. Obywatele Ukrainy kupują towary z Białorusi (20%), na drugim miejscu w rankingu konkurencyjności po rosyjskich, a w Rosji białoruskie towary są na pierwszym miejscu (również 20% odpowiedzi).

Uwzględniając trzy czynniki - gospodarkę, politykę, kulturę - priorytetem dla większości krajów jest przestrzeń postsowiecka, a kluczowym czynnikiem takiego ugrupowania jest czynnik polityczny. Na przestrzeń postsowiecką w 2013 r. zorientowani są generalnie mieszkańcy siedmiu państw (Armenia, Białoruś, Kazachstan, Kirgistan, Tadżykistan, Turkmenistan, Uzbekistan). W Rosji, Gruzji, Mołdawii i Ukrainie są bardziej powszechne preferencje integracji z Unią Europejską (w Gruzji porównywalne są do USA, w Mołdawii - do Rosji).
W Azerbejdżanie dominują nastroje na rzecz państw 3-ch, zwłaszcza Turcji. Tak więc, w Rosji i Ukrainie, a w niektórych przypadkach także w Armenii, Kazachstanie, Turkmenistanie i Uzbekistanie są wysokie oznaki autonomii ( "nie ma grawitacji do żadnego z krajów").

"Barometr integracyjny" potwierdził ocenę Azerbejdżanu, jako kraju zorientowanego przede wszystkim na Turcję. W Gruzji wykryto pozytywną dynamikę preferencji wobec WNP w wielu zakresach, zwłaszcza w stosunku do UC i WOG .

Mołdawia, Ukraina, częściowo Uzbekistan demonstrują wielowektorowość nastrojów integracyjnych przez mieszkańców. Ludność Rosji zaś nie wykazuje widocznej tendencji do integracji z tymi państwami i demonstruje orientację na autonomię.

Euroazjatycki Bank Rozwoju jest międzynarodową instytucją finansową, założoną przez Rosję i Kazachstan w styczniu 2006 roku, w celu wspierania rozwoju gospodarki rynkowej państw-uczestników, ich stabilnego wzrostu gospodarczego i rozszerzenia wzajemnych stosunków handlowo-gospodarczych. Kapitał zakładowy banku wynosi ponad 1,5 mld dolarów. Państwami, założycielami Banku są: Republika Armenii, Republika Białorusi, Republika Kazachstanu, Republika Kirgiska, Federacja Rosyjska i Republika Tadżykistanu.

Oskarżenie Białorusi przez inwestora

Ukraiński biznesmen i jego szwajcarska firma oskarżyli Białoruś o naruszenie międzynarodowych zobowiązań w zakresie ochrony inwestycji zagranicznych i domagają się rekompensaty w wysokości 175 mln dolarów. "Według danych Międzynarodowego Centrum Rozstrzygania Sporów Inwestycyjnych  (ICSID, Washington)  dnia 17 września 2013 r. okazało się, że obywatel Ukrainy Gennadiy Mikhaylenko złożył wniosek o rozpatrzenie jego wezwania do zapłaty odszkodowania w wysokości 175 mln dolarów w związku z wywłaszczeniem jego inwestycji i przekształceniem w zakład produkcji rur bez szwu (PUIP "Upeko Industries") w Republice Białorusi ... Były pełniący obowiązki dyrektora przedsiębiorstwa zagranicznego na Białorusi "Upeko Industries" G. Mikhaylenko został skazany przez Sąd Powiatowy w Homlu w 2006 roku na 6 lat więzienia za konfiskatą mienia. Sąd uznał go za winnego na podstawie tego, że wykonując obowiązki dyrektora PUIP "Upeko Industries" w latach 2003-2004, Mikhaylenko poprzez oszustwo i nadużycie zaufania, uzyskał w regionalnym oddziale "Belvnesheconombank" w Homlu kredyt i w nielegalny sposób  pozyskał środki w wysokości różnicy między deklarowaną a rzeczywistą wartością wyposażenia zakupionego za ten kredyt, czym spowodował straty dla przedsiębiorstwa. Celowo też wg sądu przedstawił fałszywe dokumenty, które miały istotne znaczenie dla uzyskania kredytu. Tak więc, zdaniem sądu, Mikhaylenko zawładnął dobrami materialnymi i mieniem przedsiębiorstwa poprzez oszustwo i nadużycie zaufania, co spowodowało poważne straty majątkowe". Mikhaylenko stwierdza, że​​ proces był motywowany politycznie, i że on nigdy nie przyznał się do winy. Mikhaylenko również powiedział, że podczas jego tymczasowego aresztowania w toku dochodzenia, "władze białoruskie wielokrotnie sugerowały mu rezygnację z części swoich akcji w firmie".

(Komentarz WPHI: WPHI tez zna przypadki, kiedy dalsza działalność firmy zależała
od wymuszonej sprzedaży części akcji/udziałów wskazanej organizacji)

Od 2014 r. NB RB zwiększy wymogi dot. wielkości normatywnego kapitału banków

Od 1 stycznia 2014 r. Narodowy Bank RB zwiększy wymogi dot. wielkości normatywnego kapitału banków udzielających kredytów, z oprocentowaniem 2,5-3 krotnie większym od stopy redyskontowej (23,5% rocznie).

Zdaniem przedstawicieli NB RB dalszy przyrost portfela kredytowego banków z tytułu zastosowania wysokich stóp nie jest właściwy.

Od 1 stycznia 2014 r. NB RB planuje ograniczyć stopy procentowe tzw.  szybkich kredytów, z oprocentowaniem w niektórych bankach do 130% p.a..

Belarusbank pozyskał 1,12 mld USD od niemieckich instytucji kredytowych na długoterminowe finansowanie projektów inwestycyjnych

W ramach współpracy z konsorcjum AKA  zostało pozyskanych 556 mln USD, z LBB  - 251,6 mln USD oraz z Commerzbanku - 160,5 mln USD. Ogólna kwota na długoterminowe finansowanie projektów wynosi 1,12 mld USD.

Najczęściej kredyty były udzielane na finansowanie projektów w zakresie motoryzacji, mikroelektroniki, obróbki drewna, gospodarki komunalnej, przemysłu szklarskiego,  żywnościowego czy przemysłu petrochemicznego.

Wśród podstawowych projektów finansowanych z udziałem niemieckiego kapitału można wyróżnić projekt dot. uruchomienia linii obróbki kół zębatych i wałków w Mińskim Zakładzie Traktorów (MTZ). Wielkość kredytu inwestycyjnego wyniosła 65 mln EUR. Został zrealizowany projekt dot. modernizacji przedsiębiorstwa PO „Integral", poprzez uruchomienie produkcja układów scalonych o średnicy 150-200 mm z normą projektową 0,5 mikrona. 

„Belarusbank" uczestniczy w realizacji 8 dużych projektów dot. modernizacji białoruskich przedsiębiorstw przemysłu obróbki drewna. Wielkość inwestycji wyniosła 180 mln EUR.
W końcowym etapie realizacji jest tez organizacja produkcji płyt wiórowych w zakładzie „Ivatsevichidrev". Projekt przewiduje wzrost wielkości produkcji do 250 tys. m2 płyt wiórowych rocznie. Pozostałe projekty w zakresie obróbki drewna są na etapie przygotowania do eksploatacji przemysłowej.

Wśród innych projektów, dla których Belarusbank pozyskiwał niemieckie kredyty inwestycyjne są: dostawa instalacji separacji powietrza do Białoruskiego Zakładu Metalurgicznego (13 mln EUR), budowa zakładu w zakresie obróbki odpadów stałych w Brześciu (49 mln EUR), udział w budowie hoteli „Viktoria" w Mińsku (18 mln EUR), zakup sprzętu spółki „Class" dla białoruskich przedsiębiorstw rolnych.

W portfelu banku są projekty o wartości 100-300 tys. USD. Bank jest gotowy do współpracy z małym biznesem w zakresie realizacji tych projektów.

Spadek białoruskiej produkcji przemysłowej w okresie styczeń-sierpień 2013 r. o 4,8% do 44,6 mld USD

w okresie styczeń-sierpień 2013 r. Białoruś zmniejszyła poziom produkcji przemysłowej o 4,8% w stosunku do analogicznego okresu ubiegłego roku, do 44,6 mld USD w tym:

  • produkcja koksu, produktów ropopochodnych i materiałów jądrowych - spadek o 20,7% do 7,6 mld USD;
  • produkcja artykułów żywnościowych z napojami i wyrobami papierosowymi - wzrost
    o 2,6% do 9,77 mld USD;
  • produkcja chemiczna - spadek o 26,7% do 3,5 mld USD;
  • produkcja wyrobów metalurgicznych - spadek o 1,1% do 2,97 mld USD;
  • środki transportu i urządzenia - spadek o 0,2% do 1,96 mld USD;
  • wyroby z tworzyw sztucznych i plastiku - wzrost o 6,8% do 1,79 mld USD
  • urządzenia elektryczne, elektroniczne i optyczne - wzrost o 11,1% do 1,77 mld USD;
  • przeróbka drewna i produkcja wyrobów z drewna - wzrost o 8,2% do 690,9 mln USD;
  • pozostałe niemetaliczne wyroby, w tym cement, wapno, szkło, łupki - wzrost o 9,4%
    do 3,32 mld USD;
  • maszyny i urządzenia - bez zmian 4,58 mld USD;

Rentowność sprzedanych wyrobów oraz robót i usług przedsiębiorstw przemysłowych w styczniu-lipcu 2013 r. wyniosła 8,1% wobec 13% za analogiczny okres 2012 r.

Wg wyników za styczeń-lipiec, straty zanotowało  328 przedsiębiorstw przemysłowych /16,6% ogólnej ilości wobec 10,5% w okresie styczeń-lipiec 2012 r./. Strata netto tych przedsiębiorstw wzrosła 2,2 razy i wyniosła 306,4 mln USD.

Ogółem zysk netto przedsiębiorstw przemysłowych Białorusi w okresie styczeń-lipiec wyniósł 1,71 mld USD (spadek o 52,1%).

Spadek białoruskiej produkcji rolnej w okresie styczeń-sierpień 2013 r. o 2,8% do 6,68 mld USD

·         Sprzedaż bydła i drobiu na ubój - wzrost o 9,5% do 1,1 mln ton

·         Produkcja mleka - spadek o 1,9% do 4,6 mln ton

·         Produkcja jajek - wzrost o 3,6% do 2,8 mln szt.

Zysk ze sprzedaży towarów, usług i robót zmniejszył się o 43,9% do 300 mln USD.

Rentowność sprzedanych wyrobów oraz robót i usług przedsiębiorstw rolnych w styczniu-lipcu 2013 r. wyniosła 9% wobec 20,3% za analogiczny okres 2012 r.

Wg wyników za styczeń-lipiec, straty zanotowało  38 przedsiębiorstw rolnych z systemu Ministerstwa Rolnictwa RB /2,5% ogólnej ilości, w okresie styczeń-lipiec 2012 r. straty poniosły 16 przedsiębiorstw rolnych/. Ogółem straty netto przedsiębiorstw rolnych Białorusi w okresie styczeń-lipiec wyniosły 27,4 mln USD (4-krotny wzrost w porównaniu z analogicznym okresem 2012 r.).

Wykaz najbardziej znanych i wpływowych biznesmanów Białorusi

Byłego barona handlu bronią V. Peftieva, który wcześniej stał na czele wykazu, zmienił Y. Chizh - szef holdingu „Traypl". W porównaniu z poprzednim wykazem skład nowego top-200 zmienił się w 25 procentach. Zmiany te odzwierciedlają skutki wielu procesów mających miejsce w biznesie prywatnym oraz w gospodarce Białorusi. Pragnienie Państwa mimo ogłoszonej liberalizacji w zakresie kontroli biznesu doprowadziło do kolejnej fali nacjonalizacji, w której uczestniczyły byłe przedsiębiorstwa państwowe i uczestnicy, którzy je prywatyzowali. Akcjonariusze „Keramina" „Spartaka" i „Kommunarki" A. Tyutyunov i M. Novikov stracili kontrolę nad aktywami i nie znaleźli się w wykazie 2013 r. Nie ma też w rankingu generalnego dyrektora przedsiębiorstwa „Pinskdrev" L. Arinicha.

Z drugiej strony polityka władz w zakresie przekazania w ręce prywatne nieefektywnego majątku państwowego i utworzenie dużych holdingów pod wspólnym kierownictwem przybliżonych władzy biznesmanów dynamicznie przesuwa w górę rankingu przybliżonych władzy małą grupę biznesmanów.

 

Opracowanie WPHI w Minsku na podstawie

PRIME-TASS  - ostatni tydzień września 2013

 

W Ministerstwie Rozwoju Gospodarczego Rosji prognozują deprecjację BYR w 2014 r.
rzędu 37%

  

Biorąc pod uwagę negatywne warunki pożyczek zagranicznych oraz maksymalny poziom spłat
z tytułu zadłużenia zagranicznego Białorusi w latach  2014-2015, w 2014 r. nadal będzie miało miejsce obniżenie wartości BYR, które wyniesie ok. 37%.

Zdaniem rosyjskim ekspertów w 2013 r. deprecjacja BYR wyniesie 14%. Biorąc pod uwagę
te dane można prognozować, że kurs BYR na koniec roku wyniesie 9770 BYR za 1 USD, a
w 2014 r. - 13380 BYR za 1 USD.

Średnioroczny kurs BYR na 2014 r. zaplanowany przez władze powinien wynieść 9500 BYR
za 1 USD.

Znacząca deprecjacja kursu spowoduje wzrost konkurencji białoruskiego eksportu, w rezultacie wzrost eksportu w ujęciu fizycznym wyniesie ok. 5% w porównaniu ze spadkiem o 13% oczekiwanym w 2013 r. Wzrost importu w 2014 r. będzie bardziej umiarkowany i wyniesie ok. 2%. To pozwoli na zmniejszenie deficyt rachunku bieżącego do 2,2 mld USD, tj. do 3,7% PKB.
Deprecjacja BYR doprowadzi do wzrostu inflacji (na koniec 2014 roku inflacja wyniesie 20-21%), co będzie miało negatywny wpływ na siłę nabywczą płac i dochodów ludności. Wzrost realnych dochodów na koniec 2014 r. zmniejszy się do 2,2%. Na tym tle tempo wzrostu popytu konsumpcyjnego również będzie skromne i wyniesie ok. 2,1%. Wzrost białoruskiej gospodarki w 2014 r. wyniesie ok. 2,4%. W Mińsku władze prognozują, że wzrost PKB wyniesie jednak 5,7%.

Wzrost gospodarczy białoruskiej gospodarki w ciągu przyszłych lat będzie uzależniony
od możliwości finansowania deficytu bilansu płatniczego. Podstawowe znaczenie będzie miała prywatyzacja. Częściowo nierównowaga w gospodarce będzie skorygowana deprecjacją kursu BYR, ale efekt znacznego spadku BYR będzie widoczny przez ograniczony czas, a w warunkach dalszej umiarkowanej deprecjacji kursu mimo skromnego tempa wzrostu popytu wewnętrznego, tempo wzrostu importu będzie rosło i deficyt rachunku bieżącego zwiększy się do 5,8-6,2% PKB. Wzrost gospodarczy w takich warunkach powinien wynieść 2,3-2,4% rocznie.

W przypadku powrotu do nadmiernego wzrostu płac i kredytowania gospodarki, finansowanie deficytu rachunku bieżącego będzie skomplikowane i jego wyrównanie może być możliwe jedynie poprzez kolejną rundę spirali inflacyjnej i znacznego spowolnienia tempa wzrostu popytu wewnętrznego.

W średnioterminowej perspektywie pod warunkiem przeprowadzenia reform instytucjonalnych, stworzenia atrakcyjnych warunków do napływu inwestycji bezpośrednich i portfelowych, realizacji rezerw rozwojowych oraz kontynuacji procesów integracyjnych w ramach WOG, białoruska gospodarka  miałaby szansę do powrotu  na drogę trwałego i zrównoważonego wzrostu.

W 2012 r. PKB RB wyniósł 1,5%, w 2013 r. sytuacja nadal jest skomplikowana. Taka dynamika jest powiązana ze zmniejszeniem popytu zewnętrznego ze strony Rosji i UE. W rezultacie eksport białoruskich towarów w okresie styczeń-czerwiec 2013 r. spadł o 22,3% w ujęciu nominalnym, a w ujęciu fizycznym o 20%. Duży efekt na spadek wielkości eksportu miało zaprzestanie eksportu rozpuszczalników.

Popyt wewnętrzny (głównie konsumpcyjny) pozostaje głównym czynnikiem wzrostu białoruskiej gospodarki. Ale ten potencjał w znacznym stopniu jest wyczerpany. Oczekuje się, że wzrost realnych dochodów ludności i płac w br. zacznie spowalniać, a w przyszłości możliwa jest znacząca korekta wzrostu dochodów i płac. Na koniec 2013 r. wzrost realnych dochodów ludności wyniesie ok. 14%.

 

Opracowanie WPHI na podstawie http://news.tut.by/economics

z dnia 25.09.2013