Lista pilnych zmian w ustawie o OZE

RADA OZE przy Konfederacji Lewiatan podziela powszechne krytyczne oceny przygotowania i przebiegu aukcji na dostarczenie energii z odnawialnych źródeł, które odbyły się 30 grudnia 2016 roku na wniosek Prezesa URE. W czasie trwania aukcji wystąpiły poważne problemy techniczne związane z funkcjonowaniem internetowej platformy aukcyjnej (IPA), które spowodowały, że wielu zarejestrowanych w niej wytwórców nie mogło złożyć ofert, pomimo spełnienia wszelkich wymaganych w ustawie o OZE warunków udziału w aukcji oraz podjęcia wszelkich niezbędnych do tego czynności i dochowania należytej staranności.

Oceniamy, że do braku poprawności w przygotowania aukcji przyczyniły się także kilkumiesięczne opóźnienia w wydawaniu przez Ministra Energii oraz Rady Ministrów wszystkich rozporządzeń związanych z realizacją aukcji w 2016 roku. Prezes URE, który był zobowiązany do ogłoszenia terminu aukcji z co najmniej 30.dniowym  wyprzedzeniem, ale dopiero po wejściu w życie rozporządzenia w sprawie ilości energii i kolejności przeprowadzenia aukcji, mógł zorganizować aukcje dopiero i jedynie w ostatnim dniu roboczym 2016 roku. Efektem był brak możliwości unieważnienia i powtórzenia aukcji w innym terminie w tym samym roku, co powinno było nastąpić wobec problemów technicznych IPA.

  

Wobec zaistniałej sytuacji RADA OZE

1.       Wnioskuje o przeprowadzenie w jak najszybszym terminie dodatkowej aukcji,  która umożliwiłaby złożenie ofert wszystkim tym, którzy nie zdołali tego zrobić z przyczyn technicznych 30 grudnia 2016 roku, pomimo spełnienia wszelkich wymaganych w ustawie o OZE warunków udziału w aukcji oraz podjęcia wszelkich niezbędnych do tego czynności i dochowania należytej staranności.

2.       Postuluje wprowadzenie koniecznych zmian w ustawie o OZE, które wynikają z doświadczeń wyniesionych z przeprowadzonej aukcji, w tym dotyczących:

  • niespójności przepisów art. 79 i 39 ustawy, której konsekwencją jest błąd merytoryczny uniemożliwiający wytwórcom migrującym do systemu aukcyjnego z systemu zielonych certyfikatów wykorzystanie ceny aukcyjnej wynikającej z wyznaczonej w art. 39 wartości maksymalnej pomocy publicznej w łącznym okresie wsparcia. Skutkiem tego jest nierówne traktowanie podmiotów poprzez rażącą dyskryminację wytwórców, którzy  dłużej korzystali z systemu zielonych certyfikatów;
  • braku uwzględniania przy kolejności wyboru ofert aukcyjnych uzyskanej przez wytwórców pomocy inwestycyjnej (czego wymaga GBER);
  • braku uregulowania trybu zaskarżenia rozstrzygnięć aukcyjnych;
  • potrzeby zdefiniowania koszyka aukcyjnego dedykowanego elektrowniom wodnym w miejsce  obecnie istniejącego opisowego i który będzie spełniał swój cel. Obecnie ponad dwie trzecie istniejących obiektów elektrownie wodnych w latach suchych nie spełnia wymaganego w tym koszyku stopnia wykorzystania mocy. Jest to wynikiem działania czynników naturalnych (stanów wód w rzekach), a nie technologicznych, więc jest zupełnie niezależne od wytwórców.

Listę pilnych zmian koniecznych do wprowadzenia w ustawie o OZE, które wynikają z doświadczeń wyniesionych z przeprowadzonej aukcji, przedstawiamy poniżej.

 

 

 

Lista pilnych zmian koniecznych do wprowadzenia w ustawie o OZE wynikających z doświadczeń aukcyjnych

  

1.     OŚWIADCZENIE W ART. 79 i KOLEJNOŚĆ WYBORU OFERT W ART. 80

 

Poprawka nr 1

W oświadczeniu wymienionym w art.79 ust.3 pkt.9 punkt 3 otrzymuje brzmienie:

3) łączna wartość pomocy publicznej, o której mowa w art. 39 ust. 2 pkt 2-4 wartość pomocy publicznej o charakterze inwestycyjnym, o której mowa w art. 39 ust. 2 pkt 4 ustawy wymienionej w pkt 1 lit. e, dla wytwórcy energii elektrycznej z odnawialnych źródeł energii w instalacji odnawialnego źródła energii, o której mowa w art. 72 ustawy wymienionej w pkt 1 lit. e, otrzymanej przed dniem złożenia tego oświadczenia, przeliczona na cenę jednostkową tej energii po uwzględnieniu planowanej ilości wytworzonej energii elektrycznej w tej instalacji odnawialnego źródła energii przekazanej w ofercie wytwórcy i okresu 15 lat udzielanej pomocy wynosi ... złotych za 1 MWh;

4) proponowana w ofercie wysokość ceny sprzedaży energii elektrycznej z odnawialnych źródeł energii, o której mowa w art. 79 ust. 3 pkt 3 ustawy wymienionej w pkt 1 lit. e, powiększona o jednostkową pomoc publiczną o charakterze inwestycyjnym w wysokości wymienionej w pkt 3 oświadczenia, nie przekroczy ceny referencyjnej, o której mowa w art. 77 ustawy wymienionej w pkt 1 lit. e, obowiązującej w dniu złożenia oferty przez tego wytwórcę."; klauzula ta zastępuje pouczenie organu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań.

Poprawka nr 2

W art. 80 ust. 1 i 2 otrzymują brzmienie:

1. Aukcję wygrywają uczestnicy aukcji, którzy zaoferowali najniższą cenę sprzedaży energii elektrycznej z odnawialnych źródeł energii  powiększoną o jednostkową pomoc publiczną o charakterze inwestycyjnym, o której mowa w pkt. 3 oświadczenia określonego w art. 79 ust. 3 pkt 9, aż do wyczerpania ilości lub wartości energii elektrycznej z odnawialnych źródeł energii określonej w ogłoszeniu o aukcji.

2. W przypadku, gdy kilku uczestników aukcji zaoferuje taką samą cenę sprzedaży energii elektrycznej wytworzonej z odnawialnych źródeł energii powiększoną o jednostkową pomoc publiczną o charakterze inwestycyjnym, o której mowa w pkt. 3 oświadczenia określonego w art. 79 ust. 3 pkt 9, a łączna ilość lub wartość energii elektrycznej, której wytworzenie zadeklarowali ci uczestnicy aukcji, przekracza ilość lub wartość określoną w ogłoszeniu o aukcji, o sprzedaży energii elektrycznej rozstrzyga kolejność złożonych ofert.

Uzasadnienie

Wprowadzenie poprawek 1 i 2 łącznie rozwiązuje dwie kwestie:

Po pierwsze, eliminuje preferowanie w aukcji projektów z kumulacją pomocy publicznej inwestycyjnej i operacyjnej, co powoduje aktualne brzmienie przepisów. Po dokonaniu poprawek projekty będą ustawione wg jednostkowej oczekiwanej ceny łącznej za MWh (a więc z ekwiwalentem pomocy publicznej inwestycyjnej), niezależnie od sposobu sfinansowania projektu. Na kwestię tę zwróciła uwagę Komisja Europejska, a zaproponowana poprawka wychodzi naprzeciw jej uwagom.

Po drugie, likwiduje problem niespójności art. 79 i art. 39 ustawy eliminując błąd logiczny uniemożliwiający wytwórcom migrującym do systemu aukcyjnego z systemu certyfikatów wykorzystanie pełnej puli  środków wyznaczonej w art. 39 przez wartość maksymalnej pomocy publicznej (MWP) w łącznym okresie wsparcia. Obecnie cena jaką może zaoferować instalacja przechodząca z systemu zielonych certyfikatów, wyliczona zgodnie z przepisami art. 79 musi być - na skutek błędnego zapisu - niższa niż cena wynikająca z maksymalnego poziomu pomocy publicznej, wyliczona zgodnie z art. 39. Konsekwencją tego błędu jest nierówne traktowanie  podmiotów, gdyż wytwórcy będący dłużej w systemie certyfikatów mogą uzyskać w łącznym 15-letnim okresie wsparcia znacznie niższy poziom  łącznej pomocy publicznej niż wytwórcy będący krótko w systemie certyfikatów lub wytwórcy w nowych instalacjach.

Art. 39 wyznaczając sposób wyliczenia maksymalnej wartości pomocy publicznej pozwala wytwórcom na uzyskanie w całym okresie wsparcia określonej, nieprzekraczalnej wielkości pomocy. Jest to wartość wyznaczona przez różnicę między sprzedażą wyprodukowanej w 15-letnim okresie wsparcia ilości energii po cenie referencyjnej a sprzedażą tej samej ilości energii po cenie Prezesa URE. Wsparcie w wyliczonej w ten sposób wysokości może być, zgodnie z art. 39, realizowane zarówno w formie przychodów ze sprzedaży energii w aukcji, jak i przychodów ze świadectw, a także dotacji oraz różnego rodzaju ulg i zwolnień.  Art 39 stoi na straży tego, aby łączna pula otrzymanej w okresie wsparcia pomocy w dowolnej formie (inwestycyjnej i operacyjnej) nie przekroczyła maksymalnego dopuszczalnego poziomu, niezależnie od tego czy środki były wykorzystane przez wytwórcę w okresie uczestnictwa w systemie aukcyjnym czy w okresie uczestnictwa w systemie certyfikatów. Art. 39 jest więc jasny i pozwala wykorzystać  wszystkim wytwórcom wyliczaną na równych zasadach dla każdej  technologii pulę przysługującej im pomocy (jednakową w przeliczeniu na cenę jednostkową wytworzonej energii).  W związku z tym nie ma potrzeby dodatkowego (i niespójnego z art. 39) regulowania w art. 79 kwestii wartości pomocy jaką może uzyskać wytwórca, do czego w praktyce sprowadzają się zapisy dotyczące oświadczeń z art. 79.

Obecne brzmienie art. 79 zaburza opisane powyżej zasady uprzywilejowując wytwórców dłużej korzystających z systemu aukcyjnego względem tych, którzy dłużej korzystali z systemu certyfikatów.

W naszej opinii oświadczenia z art. 79 powinny służyć innemu celowi, a mianowicie eliminacji problemu uprzywilejowania w rankingu ofert wytwórców korzystających ze wsparcia inwestycyjnego. Wytwórcy ci, zgodnie z art. 39, zobowiązani są uwzględnić uzyskaną wartość pomocy inwestycyjnej  w wyliczeniach łącznej otrzymanej pomocy i obniżyć swoją cenę ofertową w taki sposób, aby nie przekroczyć maksymalnej dopuszczalnej pomocy (MWP), jednak składając ofertę aukcyjną z niższą ceną mają większą szansę wygrać aukcję niż wytwórcy nie korzystający z dotacji. Zaproponowane zmiany w art. 79 i 80 spowodują, że przy rozstrzyganiu wyników aukcji cena w ofercie wytwórcy, który uzyskał pomoc inwestycyjną będzie odpowiednio powiększona o ekwiwalent tej pomocy, dzięki czemu jego oferta nie będzie uprzywilejowana względem ofert wytwórców, którzy nie skorzystali z pomocy inwestycyjnej. Wydaje się, że to właśnie chęć uporządkowania tej kwestii przyświecała  ustawodawcy przy tworzeniu punktu 3 oświadczenia w art. 79. ust 3 pkt 9.

Zaproponowane zmiany spełniają wymogi stawiane przez GBER w art. 42 p. 11, zgodnie z którym "pomoc operacyjną należy pomniejszyć o wszelką uprzednio otrzymaną pomoc inwestycyjną."

 

2.     WPROWADZENIE TRYBU ODWOŁAWCZEGO OD DECYZJI PREZESA URE W SPRAWIE WYNIKÓW AUKCJI

Poprawka nr 3

W art. 80 dodaje się ust. 11 w brzmieniu:

„11. Wytwórcy energii elektrycznej z odnawialnych źródeł energii dopuszczonemu do aukcji przysługuje skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na wynik aukcji lub sposób jej przeprowadzenia."

Uzasadnienie

W obecnym stanie prawnym czynność w postaci rozstrzygnięcia przez Prezesa URE aukcji należy potraktować, jako tzw. inną czynność  z zakresu administracji publicznej, która może uruchomić tryb jej zaskarżania w trybie przewidzianym w ustawie -   Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Konieczność wprowadzenia zmiany wskazanej w zaproponowanym przepisie  wynika z potrzeby wprowadzenia instrumentu zaskarżania, który będzie w sposób jednoznaczny służył precyzyjnemu określeniu przedmiotowo - podmiotowemu zakresu skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

 

3.     WPROWADZENIE KOSZYKA AUKCYJNEGO DLA ELEKTROWNI WODNYCH W MIEJSCE KOSZYKA OPISOWEGO

Poprawka nr 4

Art. 73 ust. 3a p. 3 otrzymuje brzmienie:

3a. Aukcje przeprowadza się odrębnie, z uwzględnieniem ust. 4, na sprzedaż energii elektrycznej wytworzonej w instalacjach odnawialnego źródła energii:

3) w których emisja CO2 jest nie większa niż 100 kg/MWh, o stopniu wykorzystania mocy zainstalowanej elektrycznej większym niż 3504 MWh/MW/rok; wykorzystujących wyłącznie hydroenergię do wytwarzania energii elektrycznej;

  

Poprawka nr 5

W rozdziale 11 "Przepisy przejściowe" dodać artykuł w brzmieniu:

Do aukcji przeprowadzanych w 2017 roku przepisy wykonawcze wydane dla aukcji na sprzedaż energii elektrycznej wytworzonej w instalacjach odnawialnego źródła energii, w których emisja CO2 jest nie większa niż 100 kg/MWh, o stopniu wykorzystania mocy zainstalowanej elektrycznej większym niż 3504 MWh/MW/rok stosuje się odpowiednio do aukcji na sprzedaż energii elektrycznej wytworzonej w instalacjach odnawialnego źródła energii wykorzystujących wyłącznie hydroenergię do wytwarzania energii elektrycznej.

 

Uzasadnienie

1.       Oznaczenie koszyka aukcyjnego dedykowanego elektrowniom wodnym jako koszyka dla instalacji, w których emisja CO2 jest nie większa niż 100 kg/MWh, o stopniu wykorzystania mocy zainstalowanej elektrycznej większym niż 3504 MWh/MW/rok nie spełnia swego celu.
Z doświadczeń tegorocznej aukcji wynika, że w aukcji dla tego koszyka brały udział wyłącznie elektrownie wodne, lecz wymóg stopnia wykorzystania mocy zainstalowanej (SWM) znacznie zawężał krąg obiektów tego typu, które w aukcji mogły uczestniczyć.  Ze szczegółowych analiz przeprowadzonych przez TRMEW wynika, że wśród  istniejących instalacji MEW do 1 MW ponad dwie trzecie nie spełnia wymogu minimalnego stopnia wykorzystania mocy zainstalowanej (SWM) w latach suchych. Z kolei biorąc pod uwagę niezwykle ostrą sankcję za nieuzyskanie zadeklarowanego SWM (tj. zwrot całej otrzymanej pomocy publicznej powiększonej o odsetki) oraz bardzo wąski katalog odstępstw  od wymierzenia tej sankcji, przystąpienie do aukcji w zaplanowanym dla elektrowni wodnych koszyku, o ile nie jest zupełnie niemożliwe, niesie dla wytwórców ogromne ryzyko.

2.       Oprócz niedoboru lub nadmiaru wody na niespełnienie SWM mają wpływ rozmaite zdarzenia losowe lub konsekwencje wydawanych w trakcie okresu wsparcia decyzji administracyjnych, które mogą uniemożliwiać wyprodukowanie założonej ilości energii.

3.       Omawiany wymóg określonego SWM jest niespełniany przez elektrownie wodne pełniące funkcje usługowe w systemie elektroenergetycznym. Moc instalowana w tych obiektach jest z racji pełnionych usług znacznie zawyżona.

4.       Wydzielenie odrębnego koszyka dla elektrowni wodnych, podobnie jak to ma miejsce w przypadku biogazowni rolniczych, jest uzasadnione ze względu na niszowy charakter technologii oraz dodatkowe funkcje jakie energetyka wodna pełni w gospodarce wodnej, do której należą przede wszystkim funkcje związane z retencją wody. 

5.       Odrębne koszyki aukcyjne dla elektrowni wodnych zostały w ostatnim czasie zaakceptowane przez Komisję Europejską w procesie notyfikacyjnym systemu aukcyjnego  w kilku krajach europejskich, m.in. w Słowenii i Czechach.

*****


KL/72/DK/2017