Stanowisko Konfederacji Lewiatan w sprawie projektu rozporządzenia w sprawie udogodnień dla osób niepełnosprawnych z powodu dysfunkcji narządu wzroku i osób niepełnosprawnych z powodu dysfunkcji narządu słuchu w programach telewizyjnych, dalej określonego

1. Uwaga generalna dotycząca określenia udziału poszczególnych rodzajów udogodnień dla osób niepełnosprawnych w kwartalnym czasie nadawania programu.

Uważamy, że warto rozważyć rozwiązanie, które pozostawiałoby nadawcy większą swobodę w doborze rodzajów udogodnień i zamiast „sumowania" udziałów poszczególnych udogodnień do 50% w roku 2024
(oraz do wymaganego % poziomu w latach 2019-2023) wskazywałoby minimalne udziały poszczególnych rodzajów udogodnień na poziomach niższych od aktualnie przewidzianych w Projekcie, przy zachowaniu określonego ustawowo wymogu osiągnięcia łącznego udziału udogodnień w danym roku.

Zwracamy uwagę, że sztywne określenie poziomu udogodnień w przesadny sposób ingeruje w decyzje redakcyjne nadawcy przy tworzeniu ramówki i ogranicza nadawcę w możliwości realizowania audycji
z udogodnieniami z uwzględnieniem ich specyfiki, czy wypracowanej już dotychczas praktyki i przyzwyczajeń odbiorców. Wskazane byłoby, aby Projekt określał minimalny udział poszczególnych rodzajów udogodnień na poziomie niższym niż aktualnie przewidziany w Projekcie udział określonych udogodnień sumowany do minimalnego poziomu udogodnień wymaganych w danym roku. Takie rozwiązanie pozwoliłoby nadawcy na większą elastyczność w zakresie realizacji audycji z poszczególnymi rodzajami udogodnień w ten sposób, aby wypełnić przewidziany w danym roku, minimalny udział udogodnień w kwartalnym czasie nadawania programu.

2. Uwagi do § 3 pkt 2 lit. b oraz lit. g projektu Rozporządzenia (programy wyspecjalizowane sportowe)

2.1          W Projekcie został określony w sposób odrębny udział udogodnień w programach wyspecjalizowanych zawierających nie mniej niż 50% „audycji sportowych" (§ 3 pkt 2 lit. b) oraz zawierających nie mniej niż 50% „transmisji sportowych" (§ 3 pkt 2 lit. g). Rozróżnienie na poziomie rozporządzenia jednego programu wyspecjalizowanego z audycjami sportowymi, a drugiego z transmisjami sportowymi jest niejasne ze względu na brak legalnej definicji tych pojęć. Ustawa z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (Dz. U. Dz.U. z 2017 r. poz. 1414 i 2111 oraz z 2018 r. poz. 650 i 915), dalej „ustawa o rtv", posługuje się pojęciem „bezpośredniej transmisji" w art. 20b ust. 1, należy więc zakładać, że pojęcie „transmisji" obejmuje także retransmisję (nadanie z opóźnieniem).

Z kolei, Formularz Informacje Programowe, stanowiący załącznik do wniosku o udzielenie koncesji na nadawanie programu, przewiduje jako rodzaje audycji „Audycje o tematyce sportowej, w tym transmisje
i relacje z meczów i zawodów". W przypadku programów wyspecjalizowanych sportowych udział określonych w powyższy sposób audycji realizujących specjalizację programu, wynosi nie mniej niż 70%. Wyodrębnienie
w Projekcie dwóch kategorii programów wyspecjalizowanych o tematyce sportowej rodzi ryzyko, że dany program telewizyjny mógłby być przypisany do dwóch różnych kategorii, z których każda przewiduje inne udziały wymaganych udogodnień.

Co więcej, w zależności od zawartości programowej, może pojawić się taka sytuacja, że program wyspecjalizowany sportowy miałby inną „specjalizację" w rozumieniu Rozporządzenia w danym kwartale.
Z tego względu wydaje się zasadne usunięcie z § 3 pkt 2 lit. b Projektu fragmentu „lub audycji sportowych". Wymogi przewidziane dla programów uniwersalnych i programów wyspecjalizowanych innych niż te wskazane w § 3 pkt 2 sprawiają, że niepotrzebne jest uwzględnianie „audycji sportowych" jako kryterium wyróżniające dany program telewizyjny. 

2.2.        Audiodeskrypcja jest obecnie dominującym udogodnieniem na polskim rynku, jeśli chodzi o transmisje sportowe (mecze, walki, wyścigi, inne zawody) i wydaje nam się, że nie ma powodów, by to zmieniać. Osoby niewidzące lub niedowidzące są znacznie bardziej wykluczone z możliwości przeżywania i odbioru transmisji sportowych niż osoby niesłyszące, dla których napisy będą nie tylko mało przydatne i wprowadzające konfuzję ze względu na przesunięcie czasowe (definicja zawarta w § 2 pkt 2 lit. c Projektu), ale również mało wnoszące jako dodatkowa informacja w porównaniu z tym, co są w stanie zobaczyć na ekranie.

W związku z powyższym, proponujemy określenie udziału udogodnień w § 3 pkt 2 lit. g Projektu w następujący sposób:

Propozycja nr 1 (przy zachowaniu w Rozporządzeniu sztywno określonych udziałów rodzajów udogodnień sumujących się do 50% w roku 2024)

„g) zawierających nie mniej niż 50% transmisji sportowych, co najmniej:

- 20% napisów dla niesłyszących lub tłumaczenia na język migowy,

- 30% audiodeskrypcji;"

Propozycja nr 2 (przy przyjęciu w Rozporządzeniu określonych na niższym poziomie udziałów rodzajów udogodnień w roku 2024, zgodnie z uwagą przedstawioną w pkt 1 pisma)

„g) zawierających nie mniej niż 50% transmisji sportowych, co najmniej:

- 5% napisów dla niesłyszących lub tłumaczenia na język migowy,

- 25% audiodeskrypcji;"

3. Udogodnienie w postaci tłumaczenia na język migowy - uwaga generalna

 

Pragniemy zwrócić uwagę, że audycje z udogodnieniem w postaci tłumaczenia na język migowy mogą zakłócać oglądanie audycji osobom bez dysfunkcji narządu słuchu w przypadku kanałów filmowych, sportowych, dokumentalnych, czy poradnikowo-edukacyjnych. Biorąc pod uwagę programy o innym charakterze, osoba tłumacza również zasłania częściowo obraz i utrudnia podążanie za narracją - dla przykładu, audycje
o tematyce historycznej zawierają wiele istotnych faktów, a ich przysłanianie może być niekorzystne dla widza.

Mając na uwadze powyższe, postulujemy, aby określenie udziału audycji z udogodnieniem w postaci tłumaczenia na język migowy pozostało w gestii nadawcy. W związku z tym, poddajemy pod rozwagę propozycję, aby w Projekcie określić jeden udział udogodnień obejmujący napisy dla niesłyszących lub tłumaczenie na język migowy.

Przykład:

„[...] w programach o charakterze wyspecjalizowanym:

g) zawierających nie mniej niż 50% [dany rodzaj audycji], co najmniej:

- 20% napisów dla niesłyszących lub tłumaczenia na język migowy,

- 30% audiodeskrypcji;"

4. § 3 pkt 2 lit. f Projektu (programy wyspecjalizowane dziecięce)

W naszej ocenie, wymóg udziału udogodnienia w postaci napisów dla niesłyszących w przypadku kanałów wyspecjalizowanych zawierających audycje dla dzieci, został ustalony na zbyt wysokim poziomie (20% napisów dla niesłyszących). Zwracamy uwagę, iż przyjmuje się, że większość dzieci do 7-go roku życia nie opanowała jeszcze umiejętności czytania, a te w wieku 7-9 lat nadal mają problem z jednoczesnym czytaniem napisów
i śledzeniem akcji. Z naszego doświadczenia wynika, że najbardziej efektywnym udogodnieniem dla dzieci
z niepełnosprawnością wzrokową i słuchową w przypadku tego rodzaju programów jest audiodeskrypcja oraz tłumaczenie na język migowy („migaczek"). Uważamy, że określenie rodzaju udogodnienia w postaci  audiodeskrypcji i tłumaczenia na język migowy będzie  w tym przypadku bardziej efektywne niż określenie trzech rodzajów obligatoryjnych udogodnień.

W związku z powyższym, proponujemy określenie udziału udogodnień w § 3 pkt 2 lit. f w następujący sposób:

Propozycja nr 1 (przy zachowaniu w Projekcie sztywno określonych udziałów rodzajów udogodnień sumujących się do 50% w roku 2024)

g) zawierających nie mniej niż 50% audycji dla dzieci, co najmniej:

- 30% napisów dla niesłyszących lub tłumaczenia na język migowy,

- 20% audiodeskrypcji;"

Propozycja nr 2 (przy przyjęciu w Projekcie określonych na niższym poziomie udziałów rodzajów udogodnień w roku 2024, zgodnie z uwagą przedstawioną w pkt 1 pisma)

„g) zawierających nie mniej niż 50% audycji dla dzieci, co najmniej:

- 20% tłumaczenia na język migowy,

- 10% audiodeskrypcji;"

5. § 4 Projektu

Postulujemy, aby, w celu uniknięcia ewentualnych pomyłek w Projekcie zostały  określone wprost udziały poszczególnych rodzajów udogodnień również w latach 2019 -2023.

6.    § 6 ust. 1 Projektu

Przepis ustawowy stanowiący podstawę do wydania rozporządzenia przewiduje możliwość określenia przez Krajową Radę, w drodze rozporządzenia, niższego niż określony w ust. 1 udział w programie telewizyjnym audycji zawierających udogodnienia dla osób niepełnosprawnych, uwzględniając liczbę mieszkańców w zasięgu programu, udział programu w widowni, rodzaje stosowanych udogodnień dla osób niepełnosprawnych, sposób rozpowszechniania i specjalizację programu, uwzględniając potrzeby odbiorców i możliwości nadawców;

Zaproponowany w konsultowanym Projekcie przepis przewiduje mniejszy udział udogodnień dla programów wyłącznie uwzględniając zasięg danego programu oraz specjalizację. Nie uwzględnia natomiast przesłanki udziału programu w widowni. Tymczasem, podobnie jak w przypadku programów wskazywanych przez Krajową Rade Radiofonii i Telewizji, także nadawcy o niskim SHR posiadają niewielki udział w rynku reklamowym i realizacja obowiązku ustawowego stanowi dla nich zbyt duże obciążenie finansowe. Wprowadzanie udogodnień wiąże się bowiem ze znacznymi kosztami, a tym samym powinno się uwzględniać możliwości finansowe poszczególnych nadawców. Biorąc pod uwagę także inne koszty nadawania (opłata koncesyjna, opłaty za częstotliwości) każde dodatkowe obciążenie mniejszych nadawców ma wpływ na ich pozycję rynkową. W związku z tym, niższy udział audycji z udogodnieniami powinien dotyczyć także mniejszych nadawców. Potrzebę tę zauważył ustawodawca wprowadzając „udział programu w widowni" jako przesłankę uzasadniającą zmniejszenie obciążeń w zakresie udogodnień. Nie ulega wątpliwości, iż programy posiadające kilkunastoprocentowy udział w rynku posiadają większe możliwości finansowe, ale także i techniczne, aniżeli nadawcy programów o udziale np. 3 %.

Jednocześnie z uwagi na liczbę programów polskojęzycznych zostanie utrzymana tak różnorodna oferta programowa, jak i zostaną uwzględnione potrzeby odbiorców w tym zakresie.

W związku z powyższym wnosimy o dodanie pkt 3) do § 6 ust. 1 Projektu o następującej treści:

3) w programach, których udział w  widowni w poprzednim kwartale nie przekroczył 5% SHR, co najmniej:

a) 25% napisów dla niesłyszących,

b) 4% audiodeskrypcji,

c) 2% tłumaczenia na język migowy"

7.     § 7 Projektu (wyłączenie pory nocnej 24:00 - 5:00 z nadawania audycji z udogodnieniami)

Znowelizowany przepis art. 18 a ustawy o radiofonii i telewizji w wyraźny sposób zwiększa dotychczasowe obciążenia w zakresie udogodnień  dla osób niepełnosprawnych. Wprowadzenie godzin nadawania audycji
z udogodnieniami w momencie, gdy następuje jednoczesne znaczne, bo ostatecznie z 10%, aż do 50%, zwiększenie udziału audycji z udogodnieniami dla osób niepełnosprawnych w programie telewizyjnym, stanowić będzie nieuzasadnione nakładanie obowiązków na nadawców. Już w chwili obecnej realizacja obowiązku ustawowego emisji audycji z udogodnieniami stanowi duże obciążenie dla nadawców. Należy wskazać, iż zgodnie z praktyką, w godzinach nocnych często nadawane są powtórki programów. W związku
z wprowadzeniem ograniczeń godzinnych w zakresie udogodnień, może dojść do sytuacji, gdy nadawcy będą musieli wprowadzać udogodnienia do większości audycji, a nie 50%. Ponadto, wyłączenie wskazywanych
w projekcie Rozporządzenia godzin z obowiązku prawnego, może spowodować, ze w godzinach nocnych nie będą pojawiały się żadne audycje z udogodnieniami, co także będzie stanowiło nieuzasadnione wyłączenie osób niepełnosprawnych z powodu narządu wzroku i słuchu z widowni programów w tych godzinach.

W związku z tym, proponujemy usunięcie §7 Projektu dotyczącego godzin nadawania audycji
z udogodnieniami. W przypadku negatywnego rozpatrzenia tejże propozycji, proponujemy nadanie §7  Projektu następującego brzmienia: ,, Co najmniej 50% audycji z udogodnieniami dla osób niepełnosprawnych nadawane będzie w godzinach 5:00 - 24:00".

W naszej ocenie postanowienie przewidujące obowiązek nadawania audycji z udogodnieniami w godzinach 5:00 - 24:00 nie uwzględnia specyfiki związanej z obecnością w ramówkach niektórych programów bezpośrednich transmisji z różnego rodzaju wydarzeń. Dostępność w  kanałach transmisji zawodów sportowych (np. hokej, koszykówka, sporty walki itd.) odbywających się w USA i przypadających w godzinach nocnych, czy gal takich jak Oskary sprawiają, że nadawca będzie niejako zniechęcony do realizacji udogodnień przy takich audycjach/transmisjach.

W związku z powyższym, w przypadku nie usunięcia §7 Projektu, proponujemy ewentualne wyłączenie opisanych powyżej, tego rodzaju audycji/bezpośrednich transmisji wydarzeń odbywających się w godzinach 24:00-5:00.

Ponadto, zwracamy uwagę, że z proponowanego postanowienia w aktualnym brzmieniu wynika zakaz emisji audycji z udogodnieniami w porze nocnej 24:00 - 5:00, co uniemożliwiłoby nadawanie np. powtórek transmisji sportowych z udogodnieniami w tej porze. 

W związku z tym, w przypadku utrzymania pory wyłączonej, proponujemy jej wyłączenie z czasu liczonego do realizacji udogodnień zamiast zakazu nadawania audycji z udogodnieniami o tej porze. 

Konfederacja Lewiatan, KL/305/139/AZ/2018

Pobierz stanowisko>>>