Sześć elementów przyjętego Pakietu Klimatycznego

Parlament Europejski przyjął 17 grudnia na sesji plenarnej pakiet projektów w kształcie wynegocjowanym na Szczycie Europejskim w Brukseli 11-12 grudnia 2008 r. UE chce ograniczyć do 2020 roku emisję gazów cieplarnianych o 20%, zwiększyć udział źródeł odnawialnych w bilansie energetycznym do 20% oraz podnieść o 20% efektywność energetyczną. W skład pakietu energetyczno-klimatycznego wchodzi sześć projektów aktów prawnych. Cztery z nich zostały przedstawione przez Komisję Europejską w styczniu, pozostałe dwa wcześniej, ale prace nad nimi na końcowym etapie odbywały się łącznie.

Na początku grudnia udało się uzyskać porozumienie w sprawie norm emisji dwutlenku węgla przez samochody, specyfikacji paliw oraz udziału energii ze źródeł odnawialnych. W przypadku pozostałych trzech kwestii (przeglądu systemu ETS, wypełniania zobowiązań w zakresie redukcji emisji oraz instalacji przechwytywania i składowania dwutlenku węgla (CCS) do decydujących ustaleń doszło na szczycie szefów państw i rządów w Brukseli zatwierdzonych następnie podczas trójstronnego spotkania negocjatorów z ramienia Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji.

1. Przegląd systemu ETS. Efekt wprowadzenia uprawnień do emisji w początkowym okresie wdrażania ETS został ograniczony przez dystrybucję nadmiernej ilości uprawnień dla przemysłu. W drugiej fazie jego wdrażania, w latach 2013-2020 powinno dojść do ograniczenia emisji o 21% w porównaniu do poziomów z roku 2005. ETS obejmuje obecnie 10 000 instalacji w sektorze energetycznym i innych gałęziach przemysłu, które odpowiadają za niemal połowę wszystkich emisji CO2 i 40% emisji wszystkich gazów cieplarnianych. Pozostałe 60% emisji będzie objęte zakresem decyzji w sprawie wspólnego podejmowania wysiłku zmierzającego do ograniczenia emisji z sektorów nie objętych systemem ETS.
Nowa propozycja organizacji systemu ETS wprowadza ogólną zasadę, że po 2013 roku wszystkie uprawnienia dla sektora produkcji energii elektrycznej musiały być kupowane w drodze aukcji. Od tej zasady przewidziano jednak wyjątki zgodnie z ustaleniami podjętymi na szczycie Rady Europejskiej w grudniu 2008 roku. Wobec pozostałych gałęzi przemysłu obowiązkowy aukcjoning uprawnień wprowadzany będzie stopniowo. W 2013 otrzymają one 80% uprawnień za darmo. Ilość ta zostanie ograniczona do 30% w roku 2020, a od roku 2027 wszystkie uprawnienia będą odpłatne. Sektory, w których prawdopodobne jest przenoszenie produkcji poza UE, do krajów w których nie obowiązują tak daleko idące ograniczenia środowiskowe (tzw. carbon leakage), będą mogły ubiegać się o 100% darmowych udziałów, pod określonymi warunkami i do czasu zawarcia stosownego porozumienia międzynarodowego.

2. Wspólny wysiłek na rzecz redukcji emisji
. Wniosek dotyczący decyzji w sprawie wspólnego podejmowania wysiłku obejmuje inne sektory, te włączone spod systemu ETS, takie jak transport, budownictwo, usługi, mniejsze instalacje przemysłowe, rolnictwo oraz sektor odpadów. Obecnie odpowiadają one za 60% wszystkich emisji gazów cieplarnianych do atmosfery. W latach 2013-2020 powinno dojść do ograniczenia emisji o 10%, co pozwoli osiągnąć ogólny cel ograniczenia emisji CO2 o 20% do roku 2020. Decyzja o wspólnym podejmowaniu wysiłku w celu ograniczania emisji jest pierwszym tego rodzaju porozumieniem na świecie.

3. Przechwytywanie i składowanie dwutlenku węgla
. Ta propozycja ma na celu promowanie najnowszych technologii w zakresie przechwytywania i bezpiecznego składowania pod ziemia dwutlenku węgla (CCS), jako kolejnego środka ograniczającego emisje szkodliwych dla środowiska gazów cieplarnianych. W negocjacjach ustalono, że odpowiednie środki pozyskane ze sprzedaży 300 milionów uprawnień do emisji przekazane zostaną na sfinansowanie kilkunastu projektów demonstracyjnych na terenie UE.

4. 20% energii ze źródeł odnawialnych. Proponowana dyrektywa ustanawia cel ogólny zapewnienia 20% udziału tych źródeł w bilansie energetycznym UE i określa cele krajowe dla poszczególnych państw członkowskich. Dyrektywa obejmuje swym zakresem trzy sektory gospodarki - produkcję energii elektrycznej, ciepłownictwo oraz transport. Państwa członkowskie same decydują o tym, jaki udział będą mieć poszczególne sektory w osiągnięciu ogólnego celu 20% udziału, ale sugeruje się, aby zapewniły one 10% udziału energii odnawialnej w sektorze transportowym do roku 2020.

5. Normy emisji CO2 z samochodów. Sektor transportu drogowego jest drugim co do wielkości źródłem emisji gazów cieplarnianych w UE, odpowiada za 12% wszystkich emisji dwutlenku węgla. W kompromisowej wersji projektu, którą udało się uzgodnić w toku nieformalnych negocjacji trójstronnych, zyskały poparcie propozycje ograniczenia emisji dwutlenku węgla przez samochody do średniego poziomu 120g CO2/km do roku 2012 w porównaniu z obecnym poziomem 160 g CO2/km. Obniżenie emisji do poziomu 130g CO2/km z nowych samochodów ma zostać osiągnięte poprzez postęp technologiczny w procesie produkcji pojazdów. Porozumienie przewiduje, że w roku 2020 normy dopuszczalnych emisji CO2 przez nowe samochody zostaną zmniejszone do 95 g/km. Producenci samochodów będą musieli wypełnić cele cząstkowe i zapewnić, że 65% ich floty spełnia określone dla nich normy emisji CO2 do stycznia 2012 roku, 75% do stycznia 2013, 80% do stycznia 2014 oraz 100% od 2005 roku. Po roku 2012 producenci samochodów, którzy nie będą spełniać określonych dla nich norm emisji zapłacą kary za każdy gram CO2 ponad limit każdego wyprodukowanego samochodu.

6. Specyfikacja paliw. Rewizja dyrektywy w sprawie jakości paliw ma na celu obniżenie emisji gazów cieplarnianych w całym cyklu życia paliw, w tym także siarki oraz wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych. Obejmuje to wszystkie właściwe etapy od wydobycia lub uprawy przez zmianę sposobu użytkowania gruntów, transport i dystrybucję, przetwarzanie i spalanie. Kompromisowa wersja dyrektywy przewiduje obowiązek monitorowania poziomów emisji związanych z produkcją, przetwarzaniem i wykorzystywaniem paliw i ich ograniczeniem do 10% do roku 2020, co powinno zmniejszyć ilość emisji CO2 do atmosfery o 500 mln ton. Ograniczenia emisji powinny następować stopniowo. Wiążące będzie ograniczenie o 6% do roku 2020 w porównaniu do poziomów emisji z roku 2010. W roku 2012 KE dokona przeglądu wdrażania dyrektywy i oceni zasadność nowego wniosku legislacyjnego, który zobowiązałby państwa członkowskie do ograniczenia emisji o dalsze 4% (tj. do 10% łącznie)