Zmiana kryteriów wyboru projektów w Programie Operacyjnym Innowacyjna Gospodarka

Rząd w Planie Stabilności i Rozwoju przedstawionym 30 listopada 2008 r. zapowiedział przyspieszenie inwestycji współfinansowanych ze środków UE, w tym między innymi rozszerzenie skali możliwych zaliczek dla beneficjentów projektów nawet do 100% wartości projektu. Jest to na razie tylko plan, który nie ma żadnego przełożenia na konkretne decyzje.

Jednak powoli następują zmiany w dostępie przedsiębiorstw do środków unijnych. W poniedziałek, 15 grudnia 2008 r., odbyło się posiedzenie Komitetu Monitorującego Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka (PO IG), na którym zatwierdzone zostały zmiany do kryteriów wyboru projektów w PO IG. Zmiany te uproszczają proces pozyskiwania środków unijnych na etapie składania wniosków w ramach wszystkich osi priorytetowych. Obszary, które najbardziej interesują przedsiębiorców, to:
- oś priorytetowa 1 – Badania i rozwój nowoczesnych technologii (w powiązaniu z osią 4),
- oś priorytetowa 3 – Kapitał dla innowacji,
- oś priorytetowa 4 – Inwestycje w innowacyjne przedsięwzięcia,
- oś priorytetowa 5 – Dyfuzja innowacji,
- oś priorytetowa 6 – Polska gospodarka na rynku międzynarodowym,
- oś priorytetowa 8 – Społeczeństwo informacyjne – zwiększanie innowacyjności gospodarki.

Do najważniejszych dla przedsiębiorstw zmian w kryteriach wyboru projektów w PO IG należą:

1) Dokonywanie weryfikacji zgodności projektu z politykami horyzontalnymi na etapie oceny formalnej, a nie – jak dotychczas – na etapie oceny merytorycznej. Weryfikacja będzie obywała się na podstawie deklaracji wnioskodawcy (nie dotyczy działań 3.2, 4.3, 5.3, 6.2.1, 6.3, 6,4, 6.5)

2) Dokonywanie oceny, czy wnioskodawca deklaruje trwałość rezultatów projektu przez okres minimum 5 lat, a w przypadku MSP – 3 lat od zakończenia projektu – na etapie oceny formalnej specyficznej, a nie na etapie oceny merytorycznej, jak to było dotychczas (dotyczy wszystkich działań w ramach osi priorytetowych 3-6).

3) Wprowadzenie kryterium formalnego specyficznego (do działań wdrażanych przez PARP, z wyłączeniem działania 5.2, 5.3, 5,4 IOB), wg którego projekt nie może zostać rozpoczęty przed dniem złożenia wniosku o dofinansowanie.

4) Wprowadzenie nowych kryteriów do działania 1.4-4.1, m.in.:
a) dodatkowego kryterium merytorycznego fakultatywnego, wg którego przyznawane będą punkty, gdy wnioskodawca zadeklaruje, że istnieje zapotrzebowanie na rynku międzynarodowym na produkt/technologię/usługę będącą rezultatem projektu (udział przychodów ze sprzedaży poza Polską nowego produktu/technologii/usługi wyniesie w ciągu 2 lat co najmniej 10% przychodów ze sprzedaży danego produktu/technologii/usługi);
b) dodatkowego kryterium merytorycznego fakultatywnego, wg którego premiowane będą projekty, w których wnioskodawca zadeklaruje, że w trakcie realizacji projektu wyniki badań zostaną objęte ochroną patentową (dokonane zostanie zgłoszenie patentowe);
c) dodatkowego kryterium merytorycznego fakultatywnego, wg którego premiowane będą projekty, w których wnioskodawca zadeklaruje, że w trakcie realizacji projektu wyniki badań zostaną objęte ochroną własności przemysłowej (dokonane zostanie zgłoszenie wzoru przemysłowego lub zgłoszenie wzoru użytkowego opracowanego w wyniku realizacji projektu);
d) dodatkowego kryterium merytorycznego fakultatywnego, zgodnie z którym premiowane będą projekty, w których wnioskodawca zadeklaruje utworzenie miejsc pracy w działalności B R w trakcie trwania projektu.

5) Zmiana kryterium w działaniu 4.2 dotyczącego konieczności dysponowania przez wnioskodawcę zasobami umożliwiającymi realizację projektów. Po zmianie - wnioskodawca będzie musiał posiadać zdolność instytucjonalną pozwalającą mu na zarządzanie projektem i jego wykonanie.

6) Wprowadzenie nowych kryteriów w działaniu 4.2, m.in.:
a) dodatkowego kryterium merytorycznego fakultatywnego, zgodnie z którym premiowane będą projekty, w których wnioskodawca zadeklaruje utworzenie miejsc pracy w działalności B R w wyniku realizacji projektu;
b) dodatkowego kryterium merytorycznego fakultatywnego (dla projektów dotyczących wzornictwa), zgodnie z którym premiowane będą projekty, w ramach których opracowany zostanie wzór dotyczący struktury złożonej (do jego zastosowania niezbędne jest zastosowanie 3 różnych technologii) albo wzór będzie dotyczył linii wzorniczej (będzie obejmował rodzinę produktów).

7) Przeniesienie z kryteriów merytorycznych do kryteriów formalnych w ramach działania 4.4:
a) deklaracji wnioskodawcy, że dysponuje lub będzie dysponował licencjami, pozwoleniami, koncesjami niezbędnymi do realizacji inwestycji;
b) deklaracji wnioskodawcy, że dysponuje zasobami gwarantującymi realizację projektu.

8) Zmiana kryterium merytorycznego w ramach poddziałania 4.5.1 (Wsparcie inwestycji w sektorze produkcyjnym) zgodnie z którą zgodnie premiowane będą projekty składane przez przedsiębiorstwa, które udowodniły już swoją działalnością, że stosują zasady zrównoważonego rozwoju, a nie projekty, które dopiero mają się przyczyniać do zmiany wzorców produkcji i konsumpcji na sprzyjające realizacji zasad zrównoważonego rozwoju.

9) Zmiana kryterium formalnego specyficznego w ramach poddziałania 4.5.2 (Wsparcie inwestycji w sektorze usług nowoczesnych) zgodnie z którą projekt musi przewidywać zatrudnienie netto nie mniejsze niż 100 osób, a nie – jak było poprzednio – 200 osób.

10) Zmiana kryterium formalnego specyficznego w ramach działania 6.1 zgodnie z którą wnioskodawca ubiegający się o środki na rozwój eksportu musi mieć udział przychodów z eksportu w przychodach ogółem nie większy niż 30% - niezależnie od tego czy jest mikroprzedsiębiorcą, firmą mała, czy średnią.

11) Zmiana koncepcji dotyczącej działania 6.1, w g której dofinansowaniem mogą zostać objęte dwa typy projektów: (1) przygotowanie planu rozwoju eksporty oraz (2) wdrożenie planu rozwoju eksportu. Dla obu etapów opracowane zostały nowe kryteria formalne i merytoryczne.

12) Zmiana jednego z kryteriów merytorycznych w działaniu 6.3 zgodnie z którą projekt nie będzie mógł dotyczyć przedsięwzięć związanych z systemem rezerwacji.

13) Zmiana dotycząca wszystkich projektów realizowanych w ramach 8 osi priorytetowej, która zobowiązuje wnioskodawców do tego, aby wskaźniki produktu i rezultatu były realne do osiągnięcia, co będzie weryfikowane przez ekspertów oceniających wnioski.

14) Usunięcie kryteriów, m.in.:
a) w działaniu 4.2 – kryterium dotyczącego konieczności uczestnictwa wnioskodawcy w szkoleniu dotyczącym stosowania metody przygotowywania nowego produktu w oparciu o wzornictwo przemysłowe i użytkowe, realizowanym w ramach projektu Instytutu Wzornictwa Przemysłowego „Poprawa konkurencyjności przedsiębiorstw poprzez wzornictwo” (w przypadku projektów z zakresu wzornictwa);
b) w działaniu 5.21 – kryterium dotyczącego wymagania, aby przedsiębiorcy działający w ramach powiązania kooperacyjnego prowadzili działalność innowacyjną;
c) w działaniu 5.4 (dot. MSP) – kryterium dotyczącego wymagania, aby w przypadku wsparcia na uzyskanie ochrony własności przemysłowej wnioskowany udział wsparcia w wydatkach kwalifikowanych nie przekraczał 70% w przypadku, gdy przedmiot zgłoszenia powstał w wyniku prowadzonych badań przemysłowych, i 45% - w przypadku, jeżeli przedmiot zgłoszenia powstał w wyniku prowadzonych prac rozwojowych;
d) w działaniu 6.1 – kryterium dotyczącego konieczności osiągnięcia 20% przyrostu przychodów z eksportu produktów w wyniku realizacji projektu w okresie 3 lat po jego zakończeniu (pozostaje konieczność wzrostu udziału eksportu w całkowitej sprzedaży, ale bez procentowego wzrostu);

Zmian w kryteriach wyboru projektów w PO IG jest znacznie więcej. Wszystkie zostaną Państwu zaprezentowane, gdy MRR ostatecznie zredaguje przyjęte zmiany

Na posiedzeniu KM PO IG przekazana została również informacja o stanie realizacji Programu. Wynika z niej, że w ramach PO IG uruchomiono konkursy dla 20 działań. Jedynym nie uruchomionym działaniem jest Paszport do eksportu (6.1). Alokacja na uruchomione konkursy wyniosła 1,24 mld euro. To niewiele – tak w stosunku do planów na 2008 r., jak i w stosunku do potrzeb przedsiębiorstw i ich otoczenia.
Z uzyskanej od MRR informacji wynika, że IŻ PO IG zatwierdziła 344 wnioski o łącznej wartości 4,7 mld zł (13,7% alokacji na PO IG), podpisano 65 umów o łącznej wartości 933 mln zł (2,7% alokacji na PO IG). Złożono już nawet 7 wniosków o płatność na kwotę 158 tys. zł, ale były to projekty zrealizowane w ramach Pomocy Technicznej.
Jak kształtowała się sytuacja w wybranych działaniach - np. w ramach działań 1.4-4.1 złożone zostało 105 wniosków, z czego 73 przeszły pozytywnie ocenę formalną, a tylko 34 – ocenę merytoryczną. Wartość alokacji na te projekty nie przekracza 30 mln zł. Natomiast w ramach działania 4.4 przedsiębiorstwa złożyły 500 wniosków, z których 482 przeszło ocenę formalną, a 315 – ocenę merytoryczną. Indykatywna alokacja wyniosła ponad 2,5 mld zł, czyli o 1 mld zł więcej niż planowano. W ramach działania 4.5 złożono tylko 4 wnioski, z czego 2 przeszły ocenę merytoryczną, a alokacja wyniosła 23 mln zł. Działanie 8.2 przyciągnęło 290 wniosków, z których tylko 142 przeszły pozytywnie ocenę merytoryczną, a wartość alokacji wyniosła 55 mln zł.

Stopień realizacji PO IG w poszczególnych działaniach jest zatem bardzo zróżnicowany. Przedsiębiorcy wyraźnie preferują nowe inwestycje oraz niezbędne dla ich realizacji projekty doradcze i szkoleniowe, które służą nabyciu innowacyjnych rozwiązań technologicznych. Potwierdza to deklarowane już od kilku lat w badaniach kondycji małych i średnich przedsiębiorstw (MSP) realizowanych przez PKPP Lewiatan zainteresowanie MSP środkami unijnymi na inwestycje o innowacyjnym charakterze.

Na posiedzeniu Komitetu Monitorującego PO IG przedstawione zostały również prognozy wysokości alokacji na konkursy w 2009 r. Większość konkursów ma się zacząć w styczniu 2009 r.

Przedstawiciel PKPP Lewiatan w KM PO IG podjął sprawę konieczności przygotowania zasad udzielania zaliczek na działania realizowane przez przedsiębiorstwa w ramach PO IG, a także konieczności wsparcia przedsiębiorstw w pozyskaniu finansowania na realizację projektu w sytuacji, gdy zaliczki nie będą 100%. Przedstawiliśmy m.in. propozycję konta powierniczego oraz aktywnego wykorzystania środków zgromadzonych na Funduszu Poręczeń Unijnych w Banku Gospodarstwa Krajowego