Indeks biznesu PKPP Lewiatan - listopad 2009

W listopadzie Indeks Biznesu PKPP Lewiatan po raz pierwszy od sześciu miesięcy odnotował wzrost. Indeksy podskoczyły od ostatniego notowania o trzy punkty. Dane z gospodarki za III kwartał wskazują wyraźnie, że spadkowy trend został przełamany, a osłabienie koniunktury nie było tak dramatyczne, jak przewidywano, zarówno w Polsce jak i na świecie.


Indeks kwartalny, półroczny i roczny
Indeks Biznesu PKPP Lewiatan w listopadzie odnotował wzrost po raz pierwszy od pół roku. Indeksy podskoczyły równo o trzy punkty w stosunku do ostatniego notowania - kwartalny do 33 pkt., a indeks roczny do 38 pkt. Dane z gospodarki za III kwartał wskazują już wyraźnie, że spadkowy trend został przełamany, a osłabienie koniunktury zarówno w Polsce jak i na świecie nie było tak dramatyczne, jak wcześniej przewidywano, Zwłaszcza poprawa koniunktury na świecie wydaje się nam sprzyjać, bo wzrost gospodarczy uzyskujemy na razie wyłącznie dzięki poprawie eksportu netto. Niestety popyt krajowy nadal się kurczy, chociaż już w coraz mniejszym tempie. Produkcja sprzedana przemysłu przestaje maleć, bo przedsiębiorstwa odbudowują zapasy i korzystają z rosnącego popytu eksportowego, gdyż świat wychodzi z recesji, a niski kurs złotego pomaga. Gorzej wygląda popyt krajowy, bo płace i fundusz płac realnie nadal maleją. Dlatego sprzedaż detaliczna prawie nie rośnie. Bezrobocie rośnie znacznie wolniej niż początkowo sądzono, a firmy uporały się z toksycznymi aktywami w formie opcji, bo rentowność sprzedaży powróciła do poziomu z najlepszych czasów. Dlatego mimo załamania popytu spadek inwestycji jest również umiarkowany. Aktualne spowolnienie nie przypomina raczej tego sprzed kilku lat. Przedsiębiorstwa wykazały wysoką elastyczność w dostosowaniu się do światowej recesji, czego nie można powiedzieć o finansach publicznych, których stan coraz bardziej niepokoi.

Indeksy szczegółowe

Przedstawiają wpływ poszczególnych czynników na oczekiwany poziom koniunktury. Dotyczą popytu globalnego, finansów, sytuacji makroekonomicznej i politycznej.

Indeks popytu globalnego (ocenia konsumpcję krajową, eksport, inwestycje krajowe i zagraniczne)
Indeksy popytu, które najwięcej straciły w ciągu ostatniego roku lekko odbiły w górę, chociaż ciągle pozostają na niskim poziomie; indeks kwartalny poprawił się o cztery punkty do 20 pkt., a indeks półroczny o dwa punkty do 22 pkt. Już ponad pół roku obserwujemy realny spadek funduszu płac, a w ostatnim miesiącu spadł on nawet nominalnie po raz pierwszy od sześciu lat. Na razie kredyt pozwalał gospodarstwom domowym na umiarkowany wzrost konsumpcji, ale banki stają się coraz bardziej ostrożne wraz z szybkim pogarszaniem się jakości portfela kredytu właśnie konsumpcyjnego. Po wakacyjnym ożywieniu sprzedaży detalicznej obserwujemy od dwóch miesięcy jej faktyczną stagnację, po uwzględnieniu inflacji. Sytuację ratuje popyt zagraniczny, nakręcany zwłaszcza przez dopłaty do nowych samochodów w UE, przy niskim kursie złotówki. Istnieje obawa, że gdy dopłaty wygasną, można oczekiwać pogorszenia wkładu eksportu netto we wzrost PKB, chyba że równocześnie nastąpi ogólna poprawa koniunktury na świecie, szczególnie na rynkach wschodzących, czego symptomy już się pojawiają. Czynnik popytowy jest ciągle najbardziej niepewny, stąd niskie notowania tego indeksu.

Indeks finansów (ocenia rentowność i płynność finansową przedsiębiorstw, zmiany realnej podaży kredytu oraz stopy procentowej)
Indeksy finansów uległy teraz wyraźnej poprawie wychodząc z dołka, w jaki wpadły w połowie roku. Indeks roczny zyskał pięć punktów dochodząc do 46 pkt., a indeks kwartalny cztery punkty sięgając 44 pkt. Znacząca poprawa wyników finansowych przedsiębiorstw w trzecim kwartale w porównaniu z drugim sugeruje, że pogorszenie było przejściowe. Firmy uporały się z toksycznymi aktywami w formie opcji, bo rentowność sprzedaży powróciła do poziomu z najlepszych czasów. Podobnie przedsiębiorstwom udało się utrzymać poziom płynności prawie nienaruszony mimo załamania popytu na wielu rynkach. Firmy dysponują więc płynnymi środkami i nie muszą liczyć wyłącznie na kredyt bankowy, dlatego mimo załamania popytu spadek inwestycji jest również umiarkowany. Przedsiębiorstwa sprawnie dostosowały się do kryzysu finansowego na świecie, ograniczając na początku inwestycje, a później zapasy, co pozwoliło zachować bezpieczny bufor płynnościowy. Podaż kredytu dla sektora przedsiębiorstw istotnie zmalała, ale banki coraz śmielej patrząc w przyszłość powoli odblokowują kredyt korporacyjny, bo bardziej sparzyły się na konsumpcyjnym.

Indeks makroekonomiczny (obejmuje inflację, deficyt finansów publicznych, stopę bezrobocia, oraz stopień konkurencyjności gospodarki)
Indeks makroekonomiczny odnotował niewielką trzy-punktową poprawę zarówno w przekroju kwartalnym jak i rocznym osiągając 47 pkt. Obserwujemy nadal trudną sytuację finansów publicznych, wysoki deficyt budżetowy z perspektywą jeszcze większego wzrostu w przyszłym roku, istnieje obawa przekroczenia konstytucyjnego progu długu publicznego. Inflacja nieco zmalała, ale pozostaje powyżej celu NBP, a od września ponownie rośnie stopa bezrobocia i wydaje się, że ta tendencja utrzyma się w najbliższym okresie. Poprawa natomiast nastąpiła znaczna, jeżeli chodzi o deficyt handlowy, a w ostatnim miesiącu eksport prawie zrównoważył import.

Indeks polityczny (ocenia wpływ czynników politycznych)
Indeks wpływu czynników politycznych prawie nie uległ zmianie, jedynie kwartalnie stracił jeden punkt.

Tekst z wykresami

Indeks Biznesu Polskiej Konfederacji Pracodawców Prywatnych jest wskaźnikiem koniunktury gospodarczej w kraju, obliczanym i publikowanym miesięcznie od początku 2003 r. Powstaje na podstawie prognoz czołówki ekonomistów polskich oceniających koniunkturę na bieżący kwartał, półrocze i cały rok. Liczony jest w skali 100-punktowej, w której 50 odpowiada prognozie wzrostu gospodarczego w granicach 3-3,5 % PKB rocznie.
EKSPERCI, których prognozy uwzględnia Indeks Biznesu PKPP: Tadeusz Chrościcki, Ryszard Kokoszczyński, Maciej Krzak, Małgorzata Krzysztoszek, Stanisław Kubielas, Mateusz Szczurek, Bohdan Wyżnikiewicz.

* * *
Polska Konfederacja Pracodawców Prywatnych Lewiatan
Warszawa, 3 grudnia 2009 r.